Bu kelamlar Hollanda İnşaatçılar Derneği’nden Rudi Roijakkers’a ilişkin.
Uzun müddettir doğalgaz aramaları nedeniyle ülkenin kuzeyinde daima sarsıntıya maruz kalan Hollanda, sağlam yapı sıkıntısını Türkiye’den çağrılan uzmanlar sayesinde çözmüş.
Pazartesi gününden bu yana bütün Avrupa’da olduğu üzere, Hollanda’da da medya ve uzmanlar, Kahramanmaraş sarsıntısının neden bu kadar büyük hasara yol açtığını tartışıyor.
Özellikle de Hollanda’ya bu mevzuda yol gösteren Türkiye’nin, neden birebir şeyi kendi ülkesinde uygulamadığı konuşuluyor.
“Kahramanmaraş zelzelesinin yol açtığı yıkım önlenebilir miydi?” sorusuna karşılık aranırken Hollandalı uzmanlar bu soruya, “Evet” karşılığını veriyor.
Delft Teknik Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü’nden Prof. Dr. Sander Pastarkamp, “Bu tıp şiddetli zelzeleler için bile zelzeleye güçlü inşaat mutlaka mümkündür” diyor.
Hollandalı kamu yayıncısı NOS’a konuşan Pastarkamp’a nazaran şu anki en büyük sorun, Türkiye’deki birçok binanın yığma olması.
Pasterkamp, neme sağlam ve ses geçirmez bu yapı halinin sarsıntıya sağlam olmadığını vurguluyor.
Hollandalı profesör, sarsıntı bölgesindeki binaların hafif olmasının değerine vurgu yapıyor.
Binaların sarsılan toprakla hareket etmek istediğini belirten Pasterkamp’a nazaran, bina ne kadar hafif olursa, hareket esnasında o kadar az güç açığa çıkarır.
Pastarkamp, Türkiye’deki kentlerin yine inşasında beton ve çelikle daha güçlü yapıların oluşturulmasını öneriyor.
Hollandalı profesöre nazaran, bir öteki seçenek de ahşap yapılar. Tek haneli ahşap konutların zelzeleye son derece güçlü olduğunu vurgulayan Pasterkamp, “Çünkü hafiftirler ve her şey birbirine çivilenmiştir, bu nedenle tüm yapı sağlam bir halde birbirine bağlıdır. Bir kiriş arızalanırsa, ekseriyetle taşıma tartısını bir oburu üstlenir” görüşünü lisana getiriyor.
Hollanda İnşaatçılar Derneği’nden Rudi Roijakkers da, Japonya’nın başşehri Tokyo ve Yeni Zelanda’yı örnek göstererek, büyük ölçekli sarsıntılar için bile güçlü binalar inşa etmenin çarçabuk mümkün olduğunun altını çiziyor.
Roijakkers, sarsıntı sırasında hareket eden esnek binaların değerine işaret ediyor.
Bunu tekerlekli paten üzerinde istikrar sağlama ile örneklendiriyor.
Aynı formülün konutlar için de uygulanabileceğini belirten Roijakkers, böylelikle yerin hareketlendiği anlarda meskenlerin istikrarlı bir halde ayakta kalabileceğini belirtiyor.
Hollanda İnşaatçılar Derneği yöneticisine nazaran, üstelik bu metot Türkiye’deki uzmanlar tarafından da çok yeterli biliniyor.
Hatta son yıllarda daima küçük ölçekli yapay zelzelelere maruz kalan Hollanda’ya bu sağlam yapı idaresini Türkiye’den gelen uzmanlar öğretti.
Roijakkers, “Türkiye’den çağrılan uzmanlar Groningen’de bize zelzeleye güçlü bina yapmayı öğretti” diyor.
Ancak Hollandalı yöneticiye nazaran, Türkiye’deki kontrol yetersizliği ve bu formülün çok değerli olması nedeniyle yüksek şiddette zelzeleye güçlü binalar yapılamıyor.
Türkiye’deki yapı kontrol eksikliğini vurgulayan bir öteki isim de University College London İnşaat Mühendisliği kısmından Prof. Dr. Dina D’Ayala.
Türkiye’deki yönetmeliğin, Avrupa’daki yapı mevzuatı ile çabucak hemen tıpkı seviyede olduğuna işaret eden D’ayala, pratikte uygulamanın zayıf olduğunu vurguluyor.
RTL Haber’e konuşan D’ayala’ya nazaran, Türkiye’de materyallerin daha sıkı kontrolü ve müteahhitlerin daha fazla eğitimine muhtaçlık var.
Hollanda İnşaatçılar Derneği’nden Rudi Roijakkers, Türkiye’de kullanılan yapı materyallerinin kalitesiz olduğuna da işaret ederek, “Artık kentler büyüyor. Birçok yerde yüksek binalara gereksinim duyuluyor ve bu nedenle beşerler ucuz ve kolay seçeneklere yöneliyor” diye konuşuyor.
Hollanda, Avrupa’da sarsıntı sıkıntısını en fazla hisseden ülkelerden biri.
75 yıl evvel kurulan NAM isimli şirketin Kuzey Denizi’nde yaptığı doğalgaz arama çalışmaları, ülkenin kuzeyindeki Groningen kentinde daima sarsıntı meydana gelmesine neden oluyor.
Bunlar Türkiye’deki üzere yüksek şiddetli sarsıntılar değil. 1,5 ile 4 ortasında değişiyor.
Ancak tabanın epeyce yumuşak olduğu deltada, bu ölçekteki zelzeleler bile önemli hasara yol açabiliyor.
Bölgede 2012’de yaşanan 3,6 şiddetindeki zelzelenin akabinde İstanbul Teknoloji Üniversitesi Sarsıntı Mühendisliği ve Afet İdaresi Enstitüsü’nden Prof. Dr. İhsan Engin Bal, Groningen’deki Hanze Uygulamalı Bilimler Üniversitesi’ne davet edildi.
Bal ve takımı sarsıntıya güçlü yapılar konusunda hem eğitim hem de uygulama açısından Groningen’e öncülük etti.
Hollanda hükümeti de, Groningen civarındaki binalar ve altyapının yenilenmesi ve halkın ziyanının giderilmesi maksadıyla 1,5 milyar euro’dan fazla bütçe ayırdı.
Depremler nedeniyle konutları ya da iş yerleri hasar görenlere, 30 bin euro’ya kadar tazminat ödeniyor.
Tazminatın yanı sıra, zelzele korkusu ve gerilimi nedeniyle sağlık sıkıntıları yaşayan bölge halkına ruhsal takviye sağlanması da gündemde.
