Çeviren: Nilay Kamu/Cumhuriyet Gazetesi
İster gece kuşu olun isterseniz standart döngüler içinde uyku tertibi olan birisi mevsimler değiştikçe uykuya olan gereksiniminiz da o oranda değişebiliyor. Bilim insanları da mevzuya yönelik bir çalışma yapmaya karar vererek, bilhassa kentte yaşayan ve uyku sorunu çeken bireyleri odağa aldılar.
MEVSİMLER DEĞİŞTİKÇE UYKU MUHTAÇLIĞI DA DEĞİŞİYOR
Yapılan çalışmaya katılan insanların uyku sıkıntılarının kış mevsiminde ekstradan arttığı ve buna bağlı olarak kışın artan uyku isteği anlamlandırılmaya çalışıldı.
Diğer bir yandan insanların kendi uykularını değerlendirdiği araştırmalarda kış aylarında uyku mühletinin arttığı öne sürülüyor. Lakin bilimsel olarak mevsimlerin uykuyu tam olarak nasıl etkilediğine yönelik bir çalışma yoktu.
Frontiers in Neuroscience’da yeni yayınlanan bir makelede hususa değinen bilim insanları, şahısların kışın yaza oranla daha uzun REM uykusu( Rapid eye movements- Süratli Göz Hareketleri) ve sonbaharda daha az derin uyku yaşadıklarını gösteren dataları aktardı.
Berlin’de St. Hedwig Hastanesi Sleep & Chronmedicine(Uyku ve Kronotıp) kliğinden ve makalenin sorumlu müellifi Dr. Dieter Kunz husus hakkında, ”İnsan evrimindeki en kıymetli başarımlardan biri mevsimselliğin davranışsal seviyede tesirlerinin neredeyse görünmez olmasıdır” diyor.
Daha evvel uyku araştırmalarına katılmış 292 hastayla tekrar çalışmalara başlayan takım, uyku sorunu yaşayan hastalar üzerinde, çalar saat olmadan doğal bir formda uyumalarının istendiği ve uyku müddetinin yanı sıra uyku kalitesi ve başka değişkenlerin izlenebildiği özel bir ortam oluşturarak, müşahedelerini yaptı.
Yıl boyunca izlenen bu uyku durumlarını kıymetlendiren araştırmacılar kimi hastaları araştırmanın dışına da çıkartmak zorunda kaldı. Dr. Kunz’un Berlin Charité Tıp Üniversitesindeki çalışma kümesinde yer alan Aileen Seidler liderliğindeki bilim insanları, bilhassa uykuyu etkilediği bilinen ilaçları alan şahısları araştırmadan çıkarttı ve 188 kişi kaldı.
İncelemeler sonucunda koyulan teşhislerin büyük çoğunluğu mevsimsel bir sonuç göstermedi fakat uykusuzluk daha yaygon olarak yıl sonuna yanlışsız gözlemlendi.
Ancak çalışmanın en kıymetli kısımlarından biri de elbet, REM uykusunun kışın daha fazla görülmesiydi.
Dr. Kunz çalışmanın daha sağlıklı olarak yorumlanması için farklı hastalarla tekrarlanması gerek diyor.
Çalışmalar, havasının neredeyse tüm yıl kirliği olduğu kentlerde yaşayan insanların kışın toplam uyku mühleti yaz ayına kıyasla 1 saat daha uzundu. Öte yandan bir öteki sonuçta REM uykusu kışın yaz mevsimine kıyasla 30 dakika daha uzundu.
REM uykusunun değişen ışık şartlarından etkilendiği ve sirkadiyen saatle direkt ilişkili olduğu biliniyor.
Araştırma takımı, elde ettikleri sonuçların uyku sorunu yaşamayan bir popülasyonla doğrulanması gerektiğini de kabul ediyor. Zira sağlıklı uyku nizamına sahip bireylerde mevsimlerin tesiri daha net bir formda görülebilir.
