Güney Kore’de Covid-19 kısıtlamalarının gevşetilmeye başlanmasıyla maske takma zaruriliği da büyük ölçüde azaltıldı.
Açık havada maske kullanma zaruriliği Mayıs 2022’de kaldırılmıştı.
Kapalı alanlar içinse toplu taşıma ve tıp merkezleri üzere yerler dışında maske kullanım zaruriliği 30 Ocak’tan itibaren kaldırıldı.
Yine de pek çok genç maske kullanımına hem kapalı hem de açık alanda devam ediyor. Sebebi sizi şaşırtabilir.
Güney Kore’de maske kullanımı Covid-19 pandemisiyle birlikte dünyanın pek çok yerindeki üzere kaçınılmaz oldu. KF94 maskeleri son derece popülerdi. Bu maskelerin nefes almayı zorlaştırdığı tartışılsa da anaokulundan yaşlılara kadar herkes onu kullanıyor.
Pandemi sürecinde maske kullanmanın neden bu kadar moda olduğu aşikâr: Beşerler kendilerini ve etraflarını virüsten korumak istiyordu.
Yaklaşık 30 milyon Güney Koreli Covid-19 geçirdi, 33 binden fazla kişi öldü.
İlk Covid-19 hadisesinin ortaya çıkmasıyla üç yıl sürecek kapalı alanda maske mecburiliği başladı.
Ancak genç kuşağın maske takmasının öbür bir sebebi daha var. Kimi insanların maskeyle besbelli halde daha güzel göründüğü düşünülüyor.
Bu nedenle Korecede “sahte” manasındaki “sagikkun” ile maske sözünün birleşimiyle oluşturulan “magikkun” terimi ergenler ile gençler ortasında toplumsal medyada epey yaygın.
Sosyal medyada dünya çapında bu durum için kullanılan öbür bir telaffuz de “mask fishing”. Bu, öteki biriymiş üzere davranmak manasında kullanılan İngilizce “catfishing” sözünden türetilmişti.
TikTok’ta maskfishing etiketiyle binlerce görüntü yayımlanıyor.
Güney Kore 2022 hoşluk müsabakası birincisi, model ve influencer Hanna Kim, BBC’ye misal bir tecrübe yaşadığını ve bir erkek maskesini çıkardığı vakit hayal kırıklığına uğrayabildiğini anlatıyor.
“Eskiden insanların maskeli ve maskesiz halimin farklı olduğunu düşünüp düşünmediği konusunda kaygılanırdım. Maske takmaktaki temel sebep alışılmış ki Covid’di” diyen Hanna Kim, pek çok arkadaşının maskeyle daha rahat hissettiğini, böyleyece makyaj yapmak ya da cilt sorunlarını gizlemek zorunda olmadıklarını söylüyor.
‘Kendine inanç eksikliğinden’ kaynaklanıyor
Güney Koreli oyuncu ve içerik üreticisi Sooyeun Park da Hanna Kim’e katılıyor. “Pek çok yetişkin Covid’e karşı tedbir emelli kullansa da gençler daha çok manzara için maske takıyor”.
Bir YouTube görüntüsü, Güney Kore’de maskesini çıkarmamak için öğlen yemeği yemeyen ya da maskeyi çenesine çekerek yiyen pek çok lise öğrencisi olduğunu anlatıyor.
Konuyla ilgili yapılan bir anket de bunu doğruluyor. 435 Güney Koreli ergen üzerinde yapılan araştırmada, maskenin sadece Covid’e karşı tedbir olarak kullanılmadığı, “yüzü kapatma” için de kullanıldığı ortaya çıktı. Ayrıyeten araştırmaya nazaran pek çok kişinin yüzünü kapatma isteği, “kendine inanç eksikliğinden” kaynaklanıyor.
Sooyeun Park’ın maske kullanımının gençler ortasında yaygın olmasıyla ilgili TikTok görüntüsünde “Çocuklar o kadar erken yaşta maske kullanmaya başladı ve bu o kadar uzun vakittir devam ediyor ki ‘gerçek yüzlerini’ göstermek konusunda rahat değiller. Bilhassa de öbürleri tarafından ‘magikkun’ olarak isimlendirilenler. Dış görünüş vurgusunun ağır olduğu bir kültürde yaşadığımız için çocukların bundan etkilendiğini düşünüyorum”.
Çöpçatanlık uygulamalarında maskeli foto engeli
Getty Images Çöpçatanlık uygulamalarında maskeli fotoğraflara güvenilmiyor Pek çok uygulama bunu yapıyor. Kimi uygulamalar maskeli fotoğraftan yapay zeka teknolojisi ile maskesiz manzarayı iddia ediyor.
Güney Kore’de en çok kullanılan çöpçatanlık uygulamaları profile yalnızca maskeli fotoğraf yüklenmesini engelledi. Zira pek çok kullanıcı, uygulamadan tanışıp yüz yüze görüştükleri bireylerin maskesiz hallerinin kestirim ettikleri üzere olmadığı konusunda şikayet etmişti.
Sosyal baskı
Pek çok Koreliyi maske takmaya iten toplumsal baskı. Her ne kadar Mayıs’tan bu yana açık alanlarda zarurî olmasa da, pek çok kişi maske takmaya devam ediyor.
Hükümet kapalı alanlarda maske kullanımı konusundaki kuralları gevşetmeden çabucak evvel Kore Ticaret ve Sanayi Odası’nın (KCCI) yayımladığı bir ankete nazaran, her dört Güney Koreli’den biri maske zorunluluğunun kalkmasını istiyordu. Yüzde 40’ının sebebi düzgün bir biçimde nefes alabilmekti.
TikTok görüntülerinden birinde Sooyeun Park, açık alanda maske kullanım zorunluluğunun kaldırılmasının akabinde maskesini çıkarıyor. Lakin birden kimsenin çıkarmadığını fark ederek maskesini geri takıyor. Toplumsal baskı burada devreye giriyor.
Park, mecburilik kaldırılsa bile maske takmaya devam edeceğini söylüyor: “Sanırım maskemi, bir gün kimse takmadığı için kendimi garip hissedersem çıkarırım”.
İletişimin gerçek sözler değil de altta yatanlar ve imalara odaklandığı bir kültürde bu son derece acımasız.
Suç ve diğer negatif algıları olan Batı kültürünün bilakis pek çok Asya kültüründe maske takmak müspet değilse de nötr bir yerde duruyor. Bu, nitekim kendini ve başkalarını muhafaza yolu olmakla birlikte “iyi vatandaş” izlenimi de veriyor.
Güney Kore’de maske takmanın öbür bariz nedenleri de var. Covid öncesinde KF94 havadaki toz nedeniyle de kullanılıyordu.
Şu günlerde hava dondurucu derecede soğuk ve hükümet bu mevzuda ikaz veriyor. Seul’de oturan bir kişi “Herkes çok soğuk olduğu için maske takıyor” diyor.
Güney Kore’de “magikkun”un tam karşıtı manada kullanılan bir tabir daha var: “Mahaeja”. Bu da “maske kurbanı” manasına geliyor ve hoşluğu maskenin gerisinde fark edilmeyenler için kullanılıyor.
Havaların ısınması ve “mahaeja” teriminin yaygınlaşmasıyla bu durum değişebilir.
Sooyeun Park maske takma isteğinin vakitle değişeceğine inandığını söylüyor.
“Maske takma alışkanlığı kazanmak vakit aldığı üzere maskesiz hayata alışmak da vakit alacak”.
